سه شنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۵ ۱۸:۱۳
بر اساس نتایج مطالعات پژوهشکده ثامن اعلام شد
از کوچ اجباری تا زوال بافت مسکونی در اطراف حرم رضوی

یکی از نهادهایی که طی چند سال گذشته در خصوص بافت اطراف حرم مطهر رضوی اقدامات پژوهشی درخور توجهی را انجام داده «پژوهشکده نوین شهر معنوی ثامن» است. مطالعات این مرکز حکایت از ناکارآمدی پیش از پیش طرح تهیه شده برای اطراف حرم مطهر رضوی با گذشت بیش از ٢٢ سال از اجرای این طرح دارد.

یکی از نهادهایی که طی چند سال گذشته در خصوص بافت اطراف حرم مطهر رضوی اقدامات پژوهشی درخور توجهی را انجام داده «پژوهشکده نوین شهر معنوی ثامن» است. مطالعات این مرکز حکایت از ناکارآمدی پیش از پیش طرح تهیه شده برای اطراف حرم مطهر رضوی با گذشت بیش از ٢٢ سال از اجرای این طرح دارد.

به گزارش شهرآرا، یکی از نهادهایی که طی چند سال گذشته در خصوص بافت اطراف حرم مطهر رضوی اقدامات پژوهشی درخور توجهی را انجام داده «پژوهشکده نوین شهر معنوی ثامن» است. مطالعات این مرکز حکایت از ناکارآمدی پیش از پیش طرح تهیه شده برای اطراف حرم مطهر رضوی با گذشت بیش از ٢٢ سال از اجرای این طرح دارد.
نتیجه این مطالعات که توسط کارشناسان این پژوهشکده دراختیار روزنامه مردم مشهد قرار گرفته، حکایت از واقعیت‌های تاسف‌برانگیزی دارد که نتیجه‌ای جز از بین رفتن هویت بافت پیرامون اطراف حرم مطهر رضوی نداشته است. در ادامه خلاصه‌ای از خروجی این مطالعات منتشر می‌شود.
بر اساس خروجی این مطالعات، طی چند سال گذشته تلاش شده منابع مالی لازم برای اجرای طرح بافت پیرامون حرم مطهر رضوی از خود این طرح (تراز صفر مالی) تامین شود و همین موضوع باعث شده تا بسته‌های اقتصادی در زمین‌هایی با متراژ بالا تعریف شود.
این اقدام به این معناست که ساکنان این محدوده چاره‌ای به جز واگذاری ملک خود و کوچ از منطقه ندارند زیرا تقریبا تمامی ساکنان دارای زمین‌هایی با متراژ بسیار پایین بوده و امکان ادامه حضور در این بافت برای آن‌ها وجود ندارد.

راندن اجباری برخی ساکنان اطراف حرم
البته در این بین عده‌ای از ساکنان نیز در برابر درخواست‌های مکرر مقاومت کرده‌اند و حتی حاضر به فروختن زمین خود با قیمت‌های بالا نیز نبوده‌اند که متاسفانه با غیرانسانی‌ترین روش‌ها از جمله آب انداختن منازل، ایجاد ناامنی با استفاده از معتادان دوره‌گرد، تخریب مدرسه و نانوایی به عنوان مراکز مورد نیاز برای زندگی و عدم ارائه خدمات شهری سعی در بیرون راندن آن‌ها شده است.
طی این سال‌ها با وجود پدیدار شدن اشکالات اساسی طرح تهیه شده برای اطراف حرم مطهر و ناکارآمدی آن، برخی از مدیران نیز که به ناکارآمدی طرح فعلی اذعان دارند،اراده‌ای برای تغییر این روند ندارند زیرا می‌گویند کار از کار گذشته است.
از سوی دیگر متاسفانه با وجود بضاعت بالای علمی در مشهد و وجود دانش آموخته‌های برتر در رشته‌های شهرسازی و معماری بازهم شاهد هستیم مشاوری از هزار کیلومتر آن طرف‌تر بدون داشتن هیچ درکی از بافت پیرامون حرم مطهر رضوی می‌خواهد طرح گذشته را بازنگری کرده و جالب اینجاست که همین مشاور اعلام کرده به مبانی طرح اصلی پایبند است و اینجاست که این سوال به وجود می‌آید که اگر طرح گذشته دارای نقص نبوده پس چرا تصمیم به بازنگری آن گرفته شده است؟

لزوم حفظ جمعیت باقی‌مانده در بافت پیرامون حرم
نکته درخور توجه دیگر اینکه در اجرای طرحی به این بزرگی با وسعت٣۶٠ هکتار، نگاه‌ها به سمت نهادهای بومی از جمله شهرداری بوده است که بسیار غلط است زیرا شهرداری مشهد اگر با تمام بضاعت وارد شود و بتواند وضعیت موجود را مدیریت کند کار بزرگی انجام داده و اجرای این طرح نیازمند عزم ملی و تصمیم‌گیری در بالاترین سطوح کشور دارد.
با همه این اوصاف طبق اطلاعات منتشر شده از سوی مراجع مربوطه تاکنون بیش از ۶٠درصد بافت اطراف حرم مطهر رضوی تملک شده که به‌دلیل رکود حاکم در حوزه ساخت و ساز، به صورت زمین‌های رها شده باقی مانده و هنوز مردم در نقاطی از این بافت در حال زندگی هستند که در قدم اول باید تلاش شود تا باقی‌مانده ساکنان حفظ شده و الگوهای ساخت و ساز در این طرح نیز تغییر یابد.

مدیر اندیشکده توسعه منطقه‌ای خراسان رضوی

 تسلط نگاه اقتصادی، هویت اجتماعی بافت حرم را به حاشیه برد

به دنبال شرایط حاکم بر مهم‌ترین و اصیل‌ترین بافت شهر مشهد و بروز نگرانی‌ها برای حفظ هویت اجتماعی، تاریخی و مذهبی در بافت پیرامون حرم مطهر رضوی برای اجرای طرح نوسازی و بهسازی پیرامون حرم مطهر (طاش)، به‌منظور تحلیلی کارشناسی از این وضعیت با «دکتر میثم ظهوریان» مدیر اندیشکده توسعه منطقه‌ای خراسان رضوی که هم‌زمان ریاست دفتر مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری مشهد را نیز برعهده دارد، گفتگو می‌کنیم.
او با اظهار اینکه با وجودی که بیشتر انتقادات به تراز صفر و مسائل اقتصادی محدوده حرم وارد شده است، می‌گوید: «اما به نظر می‌رسد که چالش اصلی در بازسازی بافت پیرامون حرم مطهر، در مدل اجتماعی تعریف شده برای این بافت باشد، به‌گونه‌ای که در الگویی تعریف شده برای این بافت چگونگی مشارکت ساکنان و بومیان آنجا برای بهسازی و بازسازی مشخص نیست.»

الگویی که مشارکت ساکنان را جذب نکرد
دکتر ظهوریان با یادآوری اینکه نحوه مشارکت بومیان در طرح اولیه‌ای که طاش تهیه کرده لحاظ نشده است، تصریح می‌کند: «الگوی اقتصادی و اجتماعی طرح به گونه‌ای طراحی شده است که امکان مشارکت ساکنان بافت در احیای بافت در عمل وجود ندارد و در نتیجه این محدوده از ساکنان اصلی و سنتی خود خالی می‌شود و آنجا جنبه‌ای کاملا تجاری به خود می‌گیرد که مسائل جدی امنیتی و اجتماعی را به دنبال خواهد داشت.»
مدیر اندیشکده توسعه منطقه‌ای خراسان رضوی با اظهار تاسف از اینکه در عمل همه نگاه‌ها به سمت کسب درآمد و اقتصادی کردن رفته است، اظهار می‌کند: «این جنبه اقتصادی نگاهی کوتاه‌مدت به شمار می‌رود چرا که بافت به سمتی رفته است که در بلندمدت نیز چندان بازده اقتصادی نخواهد داشت هرچند اکنون هم از نظر اقتصادی امکان ادامه احیای بافت نیست.»

کنار رفتن مسئله هویت با تسلط نگاه اقتصادی
او با بیان اینکه نگاه اقتصادی در عمل مسئله هویت این بافت را نیز به حاشیه برده است، می‌گوید: «چون همه مسائل در بحث اقتصادی معطوف شده است، فوریت‌هایی برای مدیران ایجاد کرده که برای پاسخ به مسائل غیرضروری فوری، مسائل ضروری غیرفوری به کنار گذاشته شود و الگوی مشارکت در بافت هم تحت تاثیر آن قرار بگیرد.»
دکتر ظهوریان با تاکید بر اینکه چالش اصلی وجود نداشتن نگاه اجتماعی است، تصریح می‌کند: «دغدغه کنونی این است که ساکنان بافت از بسته‌های اقتصادی تهیه شده استقبال نکرده‌اند، در حالی که آن‌ها تعلق خاطر جدی به این محدوده دارند اما در حقیقت بسته به شکلی بوده است که امکان اینکه آن‌ها با سرمایه‌ای که از فروش املاکشان به دست آورده‌اند، برای مشارکت وجود نداشته است.»

اصالت دادن به جذب سرمایه مشکل‌ساز شده است
او با بیان اینکه نگاهی که اصالت را به جذب سرمایه می‌دهد مشکل‌ساز شده است، اظهار می‌کند: «مسئله اصلی این است که مشارکت خود ساکنان، نگاه هویتی، تمدنی و محور قرار دادن نقش زیارت به توسعه این محدوده وجود نداشته که به خاطر سرمایه‌محوری بوده است.»
این کارشناس در عین حال یادآوری می‌کند: «در احیای بافت اطراف حرم ضمن اینکه به گردشگری توجه می‌شود اما باید آن را در پدیده مبنایی‌تر به نام زیارت حل کرد، یعنی اماکن گردشگری مرتبط با زیارت مشهد در حوزه تفریحی، اسکان و تجاری تعریف شود.

منبع: شهرآرا آنلاین

ثبت نظر

نام:

پست الکترونیک:

خبرنامه

آخرین مطالب
کانال تلگرامی
تبلیغات
140