سه شنبه ۲۲ تیر ۱۳۹۵ ۲۲:۲۹
خطر رونق اقتصاد، در سال جاری

در سال ۱۹۹۶، بوریس یلتسین نخستین رییس‌جمهور روسیه پس از سقوط شوروی، آخرین سال دوره اول ریاست جمهوری خود را می‌گذارند. او که چهار سال پیش در میان امید و آرزوی بسیار به قدرت رسیده بود، در سال آخر زمامداری خود وضعیت بسیار متفاوتی را تجربه می‌کرد. ناکامی عظیم در اصلاحات اقتصادی به دلیل امیدواری بیش‌ازحد به نتایج مذاکرات با آمریکا، فساد گسترده و خاصه‌خرجی‌های عجیب در میان زیردستان رییس‌جمهور و ناکارآمدی اصلاحات اقتصادی به دلیل برخورد آن با منافع کارتل های ذی‌نفوذ چشم‌انداز انتخاب مجدد یلتسین را بسیار ضعیف کرده بود.

۱- در سال ۱۹۹۶، بوریس یلتسین نخستین رییس‌جمهور روسیه پس از سقوط شوروی، آخرین سال دوره اول ریاست جمهوری خود را می‌گذارند. او که چهار سال پیش در میان امید و آرزوی بسیار به قدرت رسیده بود، در سال آخر زمامداری خود وضعیت بسیار متفاوتی را تجربه می‌کرد. ناکامی عظیم در اصلاحات اقتصادی به دلیل امیدواری بیش‌ازحد به نتایج مذاکرات با آمریکا، فساد گسترده و خاصه‌خرجی‌های عجیب در میان زیردستان رییس‌جمهور و ناکارآمدی اصلاحات اقتصادی به دلیل برخورد آن با منافع کارتل های ذی‌نفوذ چشم‌انداز انتخاب مجدد یلتسین را بسیار ضعیف کرده بود. رکود دامنه‌دار ناشی از عدم تزریق منابع دولتی به بخش‌های مولد اقتصادی باعث نارضایتی گسترده رأی‌دهندگان روسی بود. مذاکرات متعدد برای پیوستن به اقتصاد جهانی با وجود امتیازات بسیاری که روس‌ها داده بودند، عملاً حاصلی نداشت. روزنامه‌ها و آژانس‌های خبری با شیبی تند درباره عدم انتخاب بوریس برای دور دوم می‌نوشتند. آمریکایی‌ها به‌وضوح خطر سقوط یلتسین غرب‌گرا را حس می‌کردند.

۲- آمریکایی‌ها دست‌به‌کار شدند. یک مشاور ارشد مالی بانک جهانی به نام جفری ساکس به مسکو آمد و به ازای امتیازات بیشتر در حوزه امنیت اقتصادی یک وام ناقابل ۵ میلیارد دلاری جور کرد. همان کارتل هایی که مانع اصلی اصلاحات اقتصادی بودند در یک جلسه معروف حاضر شدند برنامه انتخاباتی دولت را تأمین مالی کنند به ازای آنکه سیاست پولی و خصوصی‌سازی در دولت بعدی از آن آن‌ها باشد. یلتسین با همان ۵ میلیارد دلار در شب انتخابات پرداخت‌های انتقالی را افزایش داد و بخشی از بدهی‌های دولتی را جبران کرد. او توضیح داد که این ۵ میلیارد دلار تنها بخشی از نتایج اجرای اصلاحات مدنظر بانک جهانی است و مردم بعدتر بیش از این‌ها خواهند دید. مردم روسیه خوشنود از این رونق یک شبه و در نبود آلترناتیوی به اندازه کافی قدرتمند برای دور دوم هم به یلتسین رأی دادند. گروه یلتسین نجات پیدا کرد اما روسیه تا ۱۰ سال بعد از زیر بار امتیازات امنیتی داده شده، کمر راست نکرد.

۳- چند ماه است که منابع غربی مختلف مقالاتی را درباره یک دوره‌ای شدن حسن روحانی می‌نویسند. یک ماه قبل جفری ساکس تنها و تنها برای یک کنفرانس علمی در دانشگاه امیرکبیر به تهران آمده بود! زمزمه‌های فراوانی از آزادی مقدار اندکی از پول‌های خودمان در آخر تابستان امسال شنیده می‌شود. در طی یک سال گذشته با شیبی تند سه بسته امتیاز حیاتی در حوزه امنیت اقتصادی به آمریکایی‌ها داده شد: ۱- نابود کردن روش‌های دور زدن تحریم‌ها به‌عنوان بخش ناگفته‌ای از برجام ۲- امضای بی‌سروصدای توافق با کارگروه اقدام مالی و حالا هم کاهش ناگهانی و یک‌باره بودجه دفاعی در این اوضاع. همه‌چیز شکل روسیه ۱۹۹۶ است.

۴- بدیهی است که این نوشته درباره شانس انتخاب شدن یا نشدن حسن روحانی در دور دوم نیست. نگارنده نه متخصص علوم سیاسی است و نه جامعه‌شناس. یقینی هم وجود ندارد که حسن روحانی شخصاً عمداً به دنبال اجرای سناریو مطروحه در بنده قبلی است؛ اما شرایط به سمتی می‌رود که سناریوهای موجود برای انتخاب مجدد کمتر و کمتر می‌شوند.

۵- اگر کسانی از تیم دولت رخ دادن چنین سناریو ای را خیلی هم زشت نمی‌دانند لازم است متذکر شوم که اجرای طرح فوق خیلی نابخشودنی‌تر از موضوع ادعایی توزیع سیب‌زمینی در سال ۸۸ یا موضوع استفاده همه‌جانبه از امکانات دولتی در سال ۱۳۷۲ است.

۶- خواننده عزیز اگر دستتان به‌جایی می‌رسد یا در میان جمعی مورد وثوقید برای اطرافیانتان توضیح دهید که همه ما ایرانیان ده‌ها برابر این رونق احتمالی یک‌شبه در پاییز امسال را بعداً باید با اصل‌وفرع باز پس بدهیم. آگاهی تنها راه عبور از این دام است.

دکتر مجید شاکری

ثبت نظر

نام:

پست الکترونیک:

خبرنامه

آخرین مطالب
کانال تلگرامی
تبلیغات
140