سه شنبه ۱۶ شهریور ۱۳۹۵ ۱۷:۳۷
کمبود مسجد در مناطق نوساز و توسعه‌یافته
مشهد؛ هر ۶هزار نفر، یک مسجد

از گذشته‌ها «مسجد»، یگانه پایگاه مهم فرهنگی و اجتماعی پس از نقش عبادی و برپایی نماز، در بین مسلمانان بود؛ کارکردهای متعددی داشت که از مباحث آموزشی گرفته تا پایگاهی برای مبارزه با بی‌عدالتی و ظلم و تصمیم‌گیری‌های مهم را دربرمی‌گرفت. در هر نقطه‌ای، مساجد دردسترس مردم بودند و به فاصله اندکی نمازگزاران حتی برای نماز صبح نیز در مسجد حاضر می‌شدند.

از گذشته‌ها «مسجد»، یگانه پایگاه مهم فرهنگی و اجتماعی پس از نقش عبادی و برپایی نماز، در بین مسلمانان بود؛ کارکردهای متعددی داشت که از مباحث آموزشی گرفته تا پایگاهی برای مبارزه با بی‌عدالتی و ظلم و تصمیم‌گیری‌های مهم را دربرمی‌گرفت. در هر نقطه‌ای، مساجد دردسترس مردم بودند و به فاصله اندکی نمازگزاران حتی برای نماز صبح نیز در مسجد حاضر می‌شدند.

توسعه شهراسلامی بدون شاخصه‌های اسلامی

حالا در دنیای پیچیده امروز هر چند فاصله جامعه اسلامی با بیشتر کارکردهای مساجد زیاد شده، اما برای همان فعالیت‌هایی که هنوز در مساجد شهر زنده‌اند از جمله برپایی نمازهای جماعت، در خیلی از نقاط جدیدالاحداث، شهرک‌های جدید و نقاط توسعه‌یافته شهر مشهد، مسجدی را نمی‌توان یافت یا فاصله مردم هر منطقه تا اولین مسجد خیلی دور از دسترس است. مناطقی از مشهد همانند الهیه، هاشمیه، بولوار پیروزی و خیلی از مناطق حاشیه شهر مصداق همین خلا در کمبود و حتی نبود مسجد هستند که متاسفانه توسعه شهری مشهد به همراه توسعه زیرساخت‌های فرهنگی آن از جمله احداث مساجد همراه نبوده است.

در این میان، آغاز «نهضت مسجدسازی» از سه سال گذشته را می‌توان نقطه عطفی در جبران کمبودهای فرهنگی مشهد در بحث مساجد دانست که کلنگ ١١٠مسجد به زمین خورده و بازسازی برخی مساجد نیز آغاز شده چنان‌که می‌توان به فعال شدن ١۴۴مسجد در آینده نه‌چندان دور در مشهد چشم امید بست.

با توجه به راه‌افتادن نهضت مسجدسازی و قوت‌گرفتن برخی مساجد کلنگ‌زنی شده و به بهره‌برداری رسیده و برخی نیمه‌آماده شده‌اند، در گزارشی میدانی از چند نقطه شهر سری به چند نمونه از این مساجد زده‌ایم که در ادامه ضمن توصیف فضای این مساجد، با چند نفر از بانیان آن‌ها نیز به گفتگو پرداخته‌ایم.

مسجدی در دل بافت آپارتمانی الهیه

در گزارش میدانی از مساجد نوساز، ابتدا مقصدمان را به سمت یکی از پُرجمعیت‌ترین نقاط مشهد که البته از عمر ظهور آن نیز خیلی نگذشته است، پی می‌گیریم. «الهیه» در منطقه١٢ شهرداری مشهد که با بافتی نو و آپارتمانی مانند دیگر مناطق نوساز مشهد، در آن به پیوست فرهنگی منطقه توجهی ‌نشده‌ است.

از ابتدای بولوارهای عریض و طویل آن مسیر را دنبال می‌کنیم و در جستجوی مسجد خیابان به خیابان، جلو می‌رویم. تا چشم کار می‌کند مجتمع‌های مسکونی چندطبقه با آپارتمان‌های سر به فلک کشیده است؛ در این میان نه‌تنها از مسجد بلکه کاربری دیگری جز مسکونی به چشم نمی‌خورد یا خیلی پراکنده و کم است. پرسان‌پرسان سراغ مسجد در حال احداث در بولوار اقدسیه الهیه را از رهگذران می‌گیریم که آدرس اول این بولوار واقع در اقدسیه٣ را می‌دهند، منطقه‌ای تازه‌ساز با بیش از صدها واحد آپارتمانی مسکونی. نزدیک که می‌شویم به مسجدی در حال احداث با نمایی از میله‌های آهنی داربست، می‌رسیم. گویا هنوز عملیات ساختمانی در این مسجد به پیشرفت بیش از ۵٠ تا ۶٠درصدی نرسیده و در واقع نیمه‌کاره است. این مسجد نیز همانند مسجد جدیدالاحداثی که در منطقه توس رفتیم، « جوادالائمه(ع) » نام گرفته است. ( اینجا مشهدالرضاست و یافتن ده‌ها مسجد به نام فرزند امام هشتم(ع)، برگرفته از نیات و نذورات مجاوران آن حضرت است لذا این نام را در سر در خیلی از مساجدی که سر زدیم، دیدیم.)

آرزویی که برای اهالی بافت نوساز شهری، به واقعیت پیوست

مسجد « جوادالائمه(ع) » بولوار اقدسیه مشهد، هنوز قابل استفاده نیست اما نمازگزارانی هستند که در همین وضعیت با عملیات ساختمانی نیز به آن مراجعه می‌کنند؛ تپه‌های کوچک شنی کنار دیوار مسجد شکل گرفته و رفت‌وآمد را مشکل می‌کند، با این حال در زیرزمین مسجد، جایی برای وضو گرفتن تعبیه کرده‌اند؛ برای حفظ پاکیزگی بیشتر محل، روشی را مورد استفاده قرار داده‌اند که کمتر مسجدی سراغ آن می‌رود؛ کف وضوخانه را با موکت پوشانده‌اند و راه را برای آلودگی محیط تا حد زیادی بسته‌اند.

وقت اذان به مسجد رسیدم و نمازگزاران مشغول آماده‌شدن برای اقامه نماز بودند. در همین فرصت اندک با فاطمه زینالی، یکی از نمازگزاران این مسجد گفتگو می‌کنم. این شهروند ساکن الهیه می‌گوید: این منطقه باوجود جمعیت بسیار، مسجد نداشت. نزدیک‌ترین مسجد در فاصله چندکیلومتری ما قرار دارد. اما از زمانی که مسجد جوادالائمه(ع) در اقدسیه ساخته می‌شود، آرزوی ما برآورده شده و با وجود نیمه‌کاره بودن، برای نماز به همین قسمت تعبیه شده برای نمازگزاران مراجعه می‌کنیم.

نکته قابل ذکر اینکه در این منطقه به‌ازای هر چهارهزار و ۵٠٠نفر یک مسجد ساخته شده‌ است و در طرح نهضت ساخت ١١٠مسجد مصوب شورای اسلامی شهر، سهم این منطقه ٩مسجد بوده که با وجود ١٣مسجد که از گذشته در این منطقه فعال بوده‌اند، هنوز مساجد زیادی باید ساخته شود تا نیاز جمعیت ۶٠هزار نفری و البته رو به افزایش آن را پاسخگو باشد.

فاطمه زینالی همچنین به نیاز فرهنگی مردم منطقه به مسجد اشاره می‌کند و می‌گوید: از طرف پایگاه بسیج مسجد بنا بود، خانمی برای ارائه مشاوره به مسجد ما بیایند، اما مدتی است که خبری نشده‌ است.

زینالی ادامه می‌دهد: با این حال به همت اهالی بعضی فعالیت‌های فرهنگی را خودمان انجام می‌دهیم؛ مثلا چون محله ما از حرم مطهر فاصله نسبتا دوری دارد، هر هفته بخشی از هزینه کرایه یک اتوبوس را پرداخت می‌کنیم و دسته‌جمعی به حرم می‌رویم.

٣نماز عید در همین مسجد در حال احداث خوانده‌ایم

نماز که تمام می‌شود، به سراغ واقف زمین مسجد می‌روم. عنبری، پیرمردی حدود ۶۵ساله است که جای زخم روزگار را روی دستان خود دارد. اهل همین محله است و برای رفع نیاز محل زندگی خود به مسجد، بخشی از زمین خود را به ساخت این نهاد مهم فرهنگی اختصاص می‌دهد.

این واقف و خیر مسجدساز می‌گوید: این زمین را به نام امام جواد(ع) وقف کرده‌ام و از سه سال پیش ساخت آن را شروع کرده‌ایم. ملاک پیرمرد برای سنجش زمان ساخت مسجد، تعداد نمازهای عید فطری است که در این مسجد اقامه شده‌ است. می‌گوید: سه نماز عید فطر در مسجد خوانده‌ایم، پس سه سال است که ساخت آن را آغاز کرده‌ایم.

مسجد جوادالائمه(ع) در زمینی به مساحت ۶٠٠مترمربع ساخته شده و شامل یک طبقه زیرزمین و دو طبقه دیگر می‌شود. مسجد گچ‌کاری و کاشی‌کاری نشده‌ است و آنچه از یک مسجد اسلامی در ذهن ما مردم قرن١۴ نقش بسته خبری نیست، اما مسجد زنده است و نماز در آن اقامه می‌شود.

شهرداری برای این مسجد در نظر دارد مبلغ ٣٠٠میلیون تومان پرداخت کند که تاکنون هیئت امنای آن، حدود ١٨٠میلیون تومان دریافت کرده‌اند. بناست در مسجد جوادالائمه(ع) هم کتابخانه احداث شود و هم کانون فرهنگی فعالی داشته‌ باشد. هرچند هنوز امکان اختصاص مکانی برای کانون فرهنگی و کتابخانه ندارد. عنبری، متولی و واقف این مسجد از برگزاری مراسم‌ مذهبی در مسجد خبر می‌دهد و می‌گوید: در زمان فاصله نمازها، در مسجد باز است و اینجا خانم‌ها و دیگر اهالی محله به آن رفت‌وآمد می‌کنند. با این حال به نظر می‌رسد مسجد جوادالائمه(ع) نیازمند جوانان خوش‌فکری است که نیاز فرهنگی و اجتماعی منطقه را شناسایی کنند و برنامه‌هایی برای آن درنظر بگیرند تا هم جوانان و نوجوانان محله به مسجد جذب شوند و هم این ظرفیت ارزشمند فرهنگی، تبدیل به مکانی برای صرفا اقامه نماز نشود.

به‌ازای هر ٧هزار و ٩٠٠نفر یک مسجد در منطقه٩ مشهد

منطقه٩ شهرداری مشهد، نقطه دیگری است که به آن سر می‌زنیم. این منطقه بیش از ٣٠٠هزار نفر جمعیت دارد و تأمین نیازهای فرهنگی این جمعیت تنها بر دوش ٣٨مسجد است. در این منطقه طبق آمار ارائه شده از سوی شهرداری، به‌ازای هر ٧هزار و ٩٠٠ نفر یک مسجد وجود دارد. یعنی ظرفیت ساخت مسجد در این منطقه همچنان پابرجاست و ساخت ٢١مسجد توسط نهضت ساخت مساجد در مشهد، هنوز باید برای تأمین نیاز این منطقه برنامه‌ریزی داشته باشد.

به یکی از همین مساجد نوساز در محله دلاوران١۶ می‌رویم. «مسجد حجت‌بن‌الحسن(عج) »در مساحتی بیش از ۴٠٠مترمربع و در دو طبقه احداث شده‌ است.

مسجد حجت‌بن‌الحسن(عج) بخشی از فضای خود را به سالنی برای تفریح نوجوانان و جوانان اختصاص داده است. میز پینگ‌پونگ و فوتبال دستی در این سالن، تعدادی از جوانان محله را به مسجد جذب کرده است. با این حال به گفته حجت‌الاسلام مهران‌فر، امام جماعت این مسجد، نیاز فرهنگی محله، به ظرفیتی بیشتر از چند وسیله ورزشی نیاز دارد.

مسجد حجت‌بن‌الحسن(عج) بیش از ٧٩٠مترمربع زیربنا دارد و برای اقامه نماز ۶٨٠نفر آماده شده‌ است. پیشرفت فیزیکی آن ١٠٠درصد است؛ اما امام جماعت آن معتقد است همچنان نیازمند تجهیز و صرف هزینه است.

مسجد حجت‌بن‌الحسن(عج) با اینکه برنامه‌هایی برای رفع نیاز فرهنگی و ورزشی جوانان محله داشته، اما برای به‌کارگیری همه ظرفیت جوانان در مسجد نیازمند برنامه‌هایی متفاوت و دقیق‌تر است.

بسیج بازوی اجرایی مسجد است

وی با بیان اینکه اولین اقدام ما پس از تکمیل مسجد، فعال کردن بسیج مسجد بود، بیان می‌کند: بسیج بازوی اجرایی مسجد است و می‌تواند با سنجش نیازهای منطقه، مصوبات و تصمیمات هیئت امنای مسجد را اجرایی کند. امام جماعت مسجد حجت‌بن‌الحسن(عج) ادامه می‌دهد: با این حال به‌دلیل کمبود منابع مالی در مسجد، از فعالیت‌های فرهنگی ما استقبال خوبی نمی‌شود.

وی به عبور و مرور سخت مردم به سمت مسجد اشاره می‌کند و می‌گوید: اطراف مسجد راه برای رفت و آمد سخت است و نیازمند احداث پل است. تعاملاتی با شهرداری منطقه و همچنین دیگر نهادها در این منطقه برقرار کرده‌ایم، اما هنوز پاسخی برای نصب پل در کنار مسجد دریافت نکرده‌ایم.

دیگر منطقه شهری مشهد که به وجود مساجد متعدد نیاز دارد، منطقه١١ است. این منطقه که یکی از نقاط غربی مشهد محسوب می‌شود، بالغ بر ١٩٠هزار نفر جمعیت دارد و تنها ٣٠مسجد در آن فعالیت دارند؛ هرچند در نهضت احداث ١١٠مسجد، تعداد ١١مسجد دیگر به این منطقه اضافه شده‌ است. نیاز این منطقه به مسجد از آنجا بیشتر معلوم می‌شود که بدانیم به‌ازای هر ۶هزار و ۴٠٠نفری که در منطقه١١ مشهد زندگی می‌کنند، یک مسجد وجود دارد؛ یعنی حتی اگر همه مردم منطقه بخواهند از خدمات فرهنگی و اجتماعی مسجد بهره‌مند شوند، مساجد ظرفیت خدمت‌دهی به این جمعیت را ندارند.

با این حال در محله معلم٨٠مسجد ام‌الائمه فاطمه‌الزهرا(س) احداث شده و ٩٠درصد آن ساخته شده‌است. نمای داخلی مسجد تکمیل است؛ گچ‌بری‌هایی که در عین سادگی به مسجد شکوه و عظمت می‌دهد. سقف بلند مسجد با چند لوستر تزئین شده و بازی نور را در آن راه می‌اندازد. سه‌شنبه شب است و نمازگزاران به چهارده معصوم متوسل شده‌اند. جمعیت درخور توجهی در مسجد حضور یافته و مشغول راز و نیاز هستند.

مسجد ام‌الائمه فاطمه‌الزهرا(س)، در مساحتی بالغ بر ٩٠٠مترمربع ساخت شده و زیربنای آن حدود ٢هزار و ۴٠٠مترمربع است. طبقه دوم مسجد استفاده نمی‌شود؛ برای برگزاری مجالس مذهبی و عزاداری‌ها کنار گذاشته شده‌ است. زیرزمین مسجد هم بناست در اختیار تشکل‌های فرهنگی قرار گیرد. بخشی از آن هم به کتابخانه اختصاص خواهد یافت. کتابخانه‌ای که به گفته علیزاده، عضو هیئت امنای این مسجد حدود ۶هزار کتاب دارد و منتظر است تا تجهیزات آن کامل شود و از علاقه‌مندان به کتاب پذیرایی کند.

در نبود مسجد نماز عید را کنار خیابان می‌خواندیم

مرتضی علیزاده اشاره می‌کند که از حدود ١۵سال پیش پیگیر ساخت مسجد در این منطقه بودیم. می‌گوید: تا زمانی که میانه بولوار وکیل‌آباد را برای عبور قطار شهری، نبسته بودند، رفت و آمد ما به آن سمت بولوار راحت‌تر بود و می‌توانستیم از مسجد آنجا استفاده کنیم. وی ادامه می‌دهد: این سمت بولوار از سه‌راهی زندان تا روستای وکیل‌آباد مسجد ندارد. ما حتی نماز عید را کنار خیابان می‌خواندیم تا اینکه موفق شدیم زمینی را برای احداث مسجد به دست آوریم.

مسجدی با عنایت رهبری

درباره زمین مسجد می‌پرسم که از چه نهادی در اختیار آن‎ها قرار داده‌ شده یا چه کسی آن را وقف کرده‌ است. می‌گوید: حدود چهار سال بود که از نهادهای مختلف دولتی درخواست اختصاص زمینی برای احداث مسجد در این منطقه را داشتیم و کسی به ما توجه نمی‌کرد. تا اینکه از طرف بسیج برای دیدار با رهبر انقلاب دعوت شدم؛ همه نامه‌ها را ضمیمه نامه‌ای خطاب به ایشان کردم و به محضرشان بردم.

این مرد میان‌سال با چشمانی که از شادی برق می‌زند و موج خوشحالی را می‌توان در آن دید، می‌گوید: حضرت آقا به مسئولان تأکید کردند که حتما زمینی برای احداث مسجد در این منطقه اختصاص دهند. علیزاده در ادامه صحبت‌های خود به هزینه بیش از یک‌میلیارد تومان برای ساخت این مسجد اشاره می‌کند و می‌گوید: مبلغی که ما با شهرداری به عنوان تفاهم‌نامه امضا کرده‌ایم، ١٨٠میلیون تومان است و مابقی را از کمک‌های مردمی تأمین کرده‌ایم.

مشارکت ۵٠میلیونی بانوان

وی بیان می‌کند: برای گچ‌کاری و برق‌کشی مسجد دیگر پولی نداشتیم. با همکاری اعضای هیئت امنای مسجد، طرح فاطمیون را اجرا کردیم و در آن از بانوان محله خواستیم تا در این راه کمکمان کنند. بانوان حدود ۵٠میلیون تومان طلا به مسجد اهدا کردند که هزینه تجهیز بخشی از مسجد شد.

حجت‌الاسلام موسوی، از اعضای هیئت امنای مسجد ام‌الائمه فاطمه الزهرا(س) نیز در ادامه گفتگو به ما می‌پیوندد و می‌گوید: بسیج خواهران و برادران در این مسجد فعال است. نمازهای جماعت در هر سه نوبت اقامه می‌شود و هر روز هفته اختصاص به قرائت بخشی از قرآن و ادعیه دارد. به گفته وی، دوشنبه شب‌ها و پنجشنبه شب‌ها، مسجد محل تجمع نوجوانان و جوانان محله است. تجهیز بخش‌هایی از مسجد که مورد نیاز جوانان و نوجوانان محله است، نیازمند مبلغی حدود ١٠٠میلیون تومان است. وی بیان می‌کند: برای جذب جوانان به مسجد علاوه‌بر برنامه‌ریزی و ایجاد فرصت حضور برای جوانان، نیازمند منابع مالی نیز هستیم که در صورت تأمین این مبلغ و تجهیز زیرزمین مسجد، می‌توانیم برنامه‌هایی که برای فعالیت جوانان داریم، اجرایی کنیم.

منبع: شهرآرا آنلاین

ثبت نظر

نام:

پست الکترونیک:

خبرنامه

آخرین مطالب
کانال تلگرامی
تبلیغات
140